Marjolein Brasz – CEO, Foodvalley
Comfortabel zijn met oncomfortabel zijn. Dat heeft Foodvalley CEO Marjolein Brasz elke keer verder gebracht in haar carrière. Niet naar een boorplatform, want daar willen ze geen bedrijfskundigen, maar wel naar Londen, Sri Lanka en op interessante C-level posities.
Marjolein Brasz - CEO
Het geijkte loopbaanpad is na het diploma aan het werk gaan en steeds een stukje hoger klimmen op de carrièreladder. Zo gaat het echter niet bij iedereen. Voor Marjolein Brasz werd het een ontdekkingsreis naar de plek waar ze impact maakt, een missie heeft die past bij haar normen- en waarden en waar ze niet binnen de lijntjes hoeft te blijven.
Eerst naar het begin toen je bedrijfskunde studeerde aan de Erasmus Universiteit. Zat daar een plan achter?
“Het is een veelzijdige studie, dat past bij mij, met de mogelijkheid tot een internationale carrière. In welke vorm of bij welke type bedrijf; daar had ik niet over nagedacht. In 2000 waren er nog veel bedrijvenmarkten met vooral FMCG, consultancy en de energiewereld. Veel keuze werd er niet geboden. Energie zouden we in ieder geval altijd nodig hebben.”
Deed je je afstudeeronderzoek daarom in de energiesector?
“Ja, ik zag mezelf daar wel werken. Bij Shell studeerde ik af op het onderwerp global virtual teamworking. Voor een partij met offshore activiteiten en samenwerkingen in verschillende afdelingen, tijdzones en culturen een uitermate relevant thema. Om goed hybride te kunnen werken, zijn natuurlijk de juiste tools nodig, maar waar het eigenlijk om gaat is: ’Hoe goed ken je de ander?’ Als de samenwerking goed is, kan je prima op afstand werken. De scriptie is uiteindelijk tijdens mijn hele loopbaan relevant geweest. Zelfs 20 jaar later toen ik tijdens de coronacrisis bij FoodValley begon en corona hoogtij vierde.”
Vertel eens over je eerste baan bij ExxonMobil. Welke ambitie had je toen?
“Ik wilde graag offshore werken; 6 weken op een boorplatform zitten en daarna 6 weken reizen, leek me wel wat. Maar ik kan je vertellen; ze willen geen bedrijfskundigen op een boorplatform. Wat ExxonMobil wel kon beloven was dat ik na een paar jaar naar het buitenland kon. Zo begon ik aan mijn eerste baan als analyst bij de joint venture van Gasunie. Ik adviseerde de countrymanager Benelux in aandeelhoudersvergaderingen en dacht mee over de lange termijn visie, beleid en keuzes. Het ging om onderwerpen als gas van de Noordzee en im- en exportcontracten.”
Was dat niet zwaar voor een eerste baan?
“Het was een interessante baan, wel iets te veel Excel spreadsheet management. Als volgende stap werd ik betrokken bij de voorbereiding van de ontmanteling van het gashuis vanuit de Europese wetgeving. Ik deed due diligence en stuurde daarin een team aan en deed bescheiden lobbywerk. Uiteindelijk werden handel en transport gescheiden; transport viel onder de overheid en handel werd privaat.”
Je wilde graag internationaal. Wanneer kwam dat moment?
“Drie jaar later vertrok ik als expat naar London. Ik woonde in Notting Hill en liep ook vooral alle club- en restaurantopeningen af. Geweldig was dat. Voor ExxonMobil zat ik op NGL en was commercieel verantwoordelijk voor de terminals waar het gas binnenkomt. Daar realiseerde ik me een aantal dingen. Ten eerste dat ik als ondernemend type eigenlijk helemaal niet zo goed in het bedrijf paste. Bij een bedrijf dat miljarden in assets heeft, is alles gericht op productie en de daarmee samenhangende veiligheid. Dat heeft z’n beperkingen in de manier van werken en hoe vrij je kan zijn. Ik kleur juist ook graag buiten de lijntjes als dat de situatie ten goede komt. Verder sloot het werk inhoudelijk ook niet helemaal aan bij mijn interesses en talenten. En als laatste, zeker niet onbelangrijk, begon ik zelf ook steeds meer in te zien dat we als samenleving de switch moeten maken naar duurzamere energievormen en daar was bij ExxonMobil weinig aandacht voor. Kortom: hoe ik mijn eigen toekomst zag, verschilde te veel van wat ik deed.”
Hoe kijk je nu op die periode terug?
“Het was een waardevolle werkgever, want je wordt er goed opgeleid en supergoed getraind. Ik leerde er hoe je efficiënt werkt, business cases maakt, meetings leidt en consortia bouwt.”
En wat toen? Hoe ben je verder gegaan?
“Op weg naar Sri Lanka voor een vakantie vond er een tsunami (26 dec. 2004) plaats: ik kwam aan in een land in chaos. Ik stopte uiteindelijk mijn spullen in een locker op het vliegveld en hielp aan de zuidkust met de eerste hulpverlening, want de hulp op grote schaal kwam niet echt op gang. Ik hielp bij een noodhospitaal, bij de distributie van water en voedsel en hielp gewonden. Deze internationale ervaring in een heel andere wereld dan ik gewend was, werd voor mij een keerpunt.”
De meeste mensen zouden bij die ellende de eerstvolgende terugvlucht boeken. Waarom deed jij dat niet?
“Het was zo’n grote ramp. Ik wilde helpen! De combinatie van avontuur en ergens induiken, speelt ook mee. Maar vooral het iets willen doen, iets bereiken, dat past bij mij. Zo kijk ik naar het leven. Een expatbaan betaalt goed, maar veel belangrijker vind ik dat het aansluit bij mijn waarden. Waar kan ik de meeste impact maken? Wat kan ik leren en doen? En waar kan ik mijn talenten inzetten om iets vooruit te helpen?”
Op een gegeven moment zat je ‘vakantie’ erop. Wat heb je toen gedaan?
“De vakantie had ik al met een paar weken verlengd en toen ik terugkwam in Londen was er zoveel aandacht voor deze ramp. Daarnaast had ik veel film- en beeldmateriaal, waardoor ik via zakenrelaties al snel veel geld ophaalde. Ik vertrok weer naar Sri Lanka om onbetaald samen met andere partijen projecten op te zetten die het land weer opbouwden. Denk aan geld voor hostels, paar kamers, keuken om het toerisme nieuw leven in te blazen, een visoverslag, een bakkerij en uit persoonlijke interesse een muziekschool. Ik kon in een soortelijke positie bij ExxonMobil terugkomen, maar dat heb ik uiteindelijk niet gedaan, ik was op zoek naar mijn beste fit. Helaas kreeg ik op een gegeven moment een motorongeluk.”
Oh jee. Had dat ongeluk veel impact?
“Best wel. Na een aantal weken in het ziekenhuis in Sri Lanka moest ik terug naar Nederland, naar mijn ouders, voor de revalidatie. Ik was inmiddels eind twintig en woonde al een tijd niet meer in Nederland, maar kon uiteindelijk anti-kraak in Amsterdam wonen. Tussen de operaties en het herstel door werkte ik als consultant bij Effectory, marktleider in medewerkersonderzoek. Een prachtbedrijf met een heel fijne werkcultuur en dito collega’s. Ik begon te settelen in Amsterdam. De zoektocht naar wat ik in mijn werk zocht was nog niet over, maar kon dus prima vanuit Amsterdam. Ik moest er achter komen van welk type baan, soort bedrijf en missie ik warm zou worden.”
Lukte het uiteindelijk om er achter te komen wat nou precies bij je paste qua werk?
“Dat lukte zeker! Ik werd Director Business Development bij Avantium Chemicals, een spin-off van Shell die zich richt op de ontwikkeling van bioplastics en brandstoffen vanuit suikers. De Intellectual Property is gemaakt op high throughput technologie; die verkochten we om inkomsten voor de ontwikkeling te genereren. Hiervoor kwam ik weer veel in het buitenland om nieuwe proposities, uitdagingen, klanten en deals binnen te halen. Alles vanuit mijn standplaats Amsterdam.”
Ben je met die inzichten nog gerichter op banenjacht gegaan?
“Nou, een business development baan is veel onderweg zijn, ver van waar de beslissingen worden genomen en de strategie wordt bepaald. Ik kreeg behoefte om visie uit te dragen en mee te sturen. Ik solliciteerde voor de rol als Director Bioenergie & Biomaterialen bij Ecofys. Later kreeg ik daar ook de afdeling Duurzaam Transport bij. In deze rol stuurde ik 25 consultants, over 4 landen aan. We adviseerden bedrijven over de keuzes over het gebruik van biomassa als onderdeel van de energiemix, cascaderingsvraagstukken en de Europese Commissie en intergouvernementele organisaties over de duurzaamheid van dit systeem. Daar ontdekte ik dat mijn kracht ligt in het herpositioneren en reorganiseren van teams, strategie en focus en het bedenken van nieuwe proposities. Na verloop van tijd begon ik in deze rol mijn eigen inhoudelijke kennisgebied te missen. Ondertussen groeide ook mijn interesse in het systemische van het concept circulaire economie.”
Inhoud en circulaire economie dus. Is dat gelukt?
“Ja, want op een gegeven moment kreeg ik van verschillende kanten de vacature opgestuurd voor een rol om bij de Amsterdam Economic Board een circulair programma voor de metropool regio Amsterdam op te zetten samen met professor en oud-minister Jacqueline Cramer. Van haar leerde ik dat het mogelijk is om een bestaand systeem te veranderen als je dit maar systemisch aanpakt. Dat het behelst dat je vraag en aanbod tegelijkertijd vooruit beweegt. Anders blijf je hangen in: ‘ik koop het niet, want te duur, niet genoeg aanbod, geen goede kwaliteit’ of ‘ik ga het niet produceren, want er is geen vraag, geen markt of ik krijg er niet voldoende voor’. En dat je innovaties moet conditioneren, zorgen dat de weg geplaveid wordt, dat iedereen/ elke organisatie daarin zijn of haar rol te vervullen heeft. En dat moet dan allemaal tegelijk in beweging komen. Hoe je daar komt, is een intuïtief proces. Je moet weten welke personen je nodig hebt, de veranderaars. Die zitten overal; je herkent ze direct. Daarnaast vergt het ondernemerschap en kunnen bijsturen waar nodig. Het is geen rechte lijn en daar moet je van houden.”
Welke lessen of inzichten heb je hier opgedaan?
“Dat transformeren van systemen een vak is! Dat ik het snap en er goed in ben. Ook dat dit werkveld dichtbij mijn talenten en waarden ligt en ik er impact mee kan maken. Precies wat ik zocht. Deze positie was voor mij een heldere bewustwording over hoe werk je heel veel energie kan geven. Die kennis en kunde zochten ze ook bij FoodValley. Je kan dus wel zeggen dat Jacqueline een goede mentor voor me is geweest, de eerste eigenlijk op de werkvloer. Dan merk je meteen de waarde van een mentor, je komt in je kracht. Zeker als dit op een plek is waar passie, talent en ervaring samenkomen.”
In 2020 startte je bij Foodvalley. Welke opdracht heb je meegekregen?
“Met een nieuw bestuur en nieuw elan is het mijn taak om missiegericht te innoveren naar een duurzaam voedselsysteem. Als practice leader helpen wij om van plannen en ideeën in actie te komen, in gezamenlijkheid. Ik ben niet aangenomen om mijn foodkennis, want ik kom uit de aanpalende sectoren chemie, energie, bio-based, circulaire economie, maar wel om mijn manier van denken, wie ik ben als persoon en mijn aanpak in het doorvoeren van systeemverandering. Uiteindelijk is die aanpak overal hetzelfde. Overigens bleek dat ik het food netwerk best goed kende, omdat deze sterk overlapt met mijn eerdere werkvelden, het voedselsysteem is heel breed. Door mijn andere achtergrond word ik niet gehinderd door bepaalde patronen, gewoontes of gedachtes als ‘is al geprobeerd, maar werkte niet’. Samen met mijn intuïtieve benadering, gestoeld op ervaring, kennis en veel interactie met de spelers in dit veld en zakelijke aanpak brengt dat een frisse blik in de organisatie. Dat zijn de randvoorwaarden voor verandering.”
Er zijn op het moment meerdere crisissen in de wereld gaande, grote vernieuwingen in food en een continu veranderend speelveld. Is dat niet lastig?
“Klopt, maar het scheelt als je comfortabel bent met oncomfortabel zijn. Ik ben met elke baan in iets nieuws gesprongen om te leren, om te ontwikkelen om nog meer impact te maken. Dat voelt altijd oncomfortabel, op zijn minst in het begin. We leven in een tijd van transities, Foodvalley werkt aan transities, met organisaties en mensen in transitie, dat doet wat met je. Wij zijn als team ook continu in transitie. Als collectief en als individu. Dan helpt het om te weten wie je zelf bent. Hoe dichter je bij jezelf blijft, hoe beter je in staat bent om om te gaan met verandering. Het helpt om vertrouwen te hebben, de moed om te doen, om keuzes te maken en ook de moed om hulp te vragen. Ik zeg het gewoon als ik iets niet weet. Dat is helemaal niet raar, want we weten het allemaal niet. We moeten het samen doen in deze complexe wereld. Het is dan aan mij om mezelf goed te laten voeden, richting te geven, de juiste structuur te bieden en er samen uit te komen.”
Is dat ook jouw advies aan professionals die de ambitie hebben om naar C-level door te groeien?
“Het belangrijkste is jezelf kennen, goed voor jezelf zorgen en op je intuïtie vertrouwen. Ben je eruit, hak dan de knoop door en ga aan de slag. Het begint met zelfleiderschap en verder helpt een goede dosis zelfreflectie, humor en de wil om te groeien. Parkeer de ego. Dat is veel rustiger. De drive moet echt uit jezelf komen. Om op dit punt in mijn leven te komen, moest ik het hele voortraject door. Deze baan had ik 10 jaar geleden niet kunnen doen. De wereld is zo dynamisch dat het soms voor mij ook oncomfortabel voelt, maar dat heeft ook wat. Anders was ik destijds ook niet in het chaotische Sri Lanka gebleven.”
Je zal toch ook bepaalde skills moeten hebben om een succesvol leider te zijn. Wat zijn jouw sterke punten?
“Een goede denker die ook doet, tenminste dat hoor ik uit mijn omgeving. Ik heb er plezier in om dingen in beweging te zetten. Wat ik ook goed kan: om mezelf lachen. Volgens collega’s ben ik volhardend en goed in het scheiden van hoofd- en bijzaken. Als ik er ben, ben ik er ook met 100 procent aandacht. Ik kijk naar het individu. Er is altijd wel iets waarmee ik iemand kan helpen. Soms even sparren, dan weer een duwtje in de juiste richting geven. Ik geloof dus ook niet in één leiderschapsstijl. Iedereen heeft een andere manier nodig, die zelfs per dag verschilt. Met 30 mensen in het team, is het 30 keer anders. Ik vind dat leuk.”
Heb jij interesse om in deze wereld te werken? Verken je mogelijkheden in ons vacature-aanbod of vraag onze .
CV Marjolein Brasz
2020 CEO Foodvalley
2016 Lead Circular Economy bij Amsterdam Economic Board
2012 Director Sustainable Transport, Bioenergy & Biomaterials bij Ecofys
2008 Director Business Development bij Avantium
2006 Senior Consultant Effectory
2005 Initiator & Projectmanager Adopt Sri Lanka
2003 Senior Business Developer bij ExxonMobil in Londen
2000 Analyst bij ExxonMobil (Gasunie)
2000 M.Sc. Business Administration aan Erasmus Universiteit Rotterdam
Huidige bestuurs- en adviesfuncties: maatschappelijke adviesraad bij Keygene, voorzitter investment advisory board fund bij Brightlands Venture Partners en non executive board member bij Startlife.
Foto: Barbara Kieboom
[Gepubliceerd: februari 2024]
