Vertrouw je mensen en geniet van het werk dat je als directeur mag doen

Jacques Vergroesen, de huidige directeur van Fobek: “Per 1 januari 2027 ga ik met pensioen en dat betekent dat we op zoek zijn naar een opvolger. Ik ben dan negen jaar directeur geweest en ik zou mijn opvolger graag inwerken en wegwijs maken in ons bedrijf en voorstellen aan onze klanten.”

Wat maakt Fobek anders dan andere aardappelveredelaars?

“Fobek werkt niet als een klassiek commercieel bedrijf”, vertelt Gerlof Bergmans. Fobek werkt met een kostprijsmodel: we rekenen een kleine marge over de gemaakte kosten aan onze klanten door. Wanneer licentie-inkomsten het toelaten, keren we uit aan de aandeelhouders. Klanten en aandeelhouders zijn grotendeels dezelfde partijen, waardoor het model in de praktijk sterk lijkt op een coöperatieve structuur, ook al is het dat formeel niet. We draaien voor elke klant een gescheiden veredelingsprogramma. Je moet het zien als een kansspel. Je wacht tot er een keer een ras doorbreekt. De helft van het veredelingstraject doet Fobek, de andere helft, de marktintroductie, doet de klant daarna."

Hoe zouden jullie de cultuur binnen Fobek omschrijven?

“Informeel, open en losjes”, zeggen beiden. Jacques licht toe: "Als ik iets doe waar iemand bij Fobek het niet mee eens is, dan geeft die dat gewoon aan en dat moet ik dan ook accepteren. Bij Fobek steek je als directeur ook zelf de handen uit de mouwen. Soms zit ik een paar weken op mijn knieën in het veld te helpen bij de veredeling.” Gerlof Bergmans vult aan: “De kleine schaal van het bedrijf vraagt om creativiteit en flexibiliteit van iedereen, inclusief de directeur. We werken met een bepaald model. Dat werkt nu, maar kan in de toekomst aanpassingen nodig hebben.”

Waarom zoekt Fobek juist nu een nieuwe directeur?

Gerlof: “Jacques gaat na negen jaar met pensioen en dat valt samen met een periode waarin Fobek zich moet bezinnen op de toekomst. Fobek heeft een heel specifieke positie in de markt. Van buiten oogt het bedrijf wat verouderd, maar intern is dat zeker niet het geval. De uitdaging is om Fobek naar de volgende decennia te leiden. De kracht zit in de programma's en in de kennis van de mensen die er werken. De nieuwe directeur moet die op de juiste manier blijven inzetten en zich bezighouden met de vraag hoe we Fobek de komende 25 jaar bestaansrecht kunnen geven.”

Waar is een directeur gedurende de dag mee bezig?

“Als directeur ben ik vooral het gezicht naar buiten”, legt Jacques Vergroesen uit. "Ik ben contactpersoon voor de klanten, houd me bezig met relatiemanagement, nationale en internationale contacten en het begeleiden van projecten, bijvoorbeeld samen met Wageningen University. Daarnaast doe ik de financiën en zorg ik dat het team kan werken." Gerlof vult aan: “Vaste momenten in het jaar zijn er ook: drie vergaderingen met de Raad van Commissarissen, waarvan één gecombineerd met de aandeelhoudersvergadering. Verder zijn er bezoeken aan binnen- en buitenlandse proefvelden en jaarlijkse bijeenkomsten per klant om het programma door te spreken en de wensen te inventariseren.”

Aan wie legt de directeur verantwoording af en met wie werkt hij/zij samen?

“Fobek heeft een klein team: naast de directeur zijn er een veredelaar en twee assistenten, van wie er één vooral op het veld werkt en de ander met data en computerwerk bezig is. Als directeur leg ik verantwoording af aan de Raad van Commissarissen”, legt Jacques uit. “In combinatie met onze klanten proberen we buitenlandse proefvelden te leggen op plaatsen waar commerciële mensen komen, zodat ze erover kunnen meepraten. Voor ons is het belangrijk om in het buitenland te kijken hoe onze rassen zich daar ontwikkelen. Verder heb ik maandelijks contact met de voorzitter van de Raad van Commissarissen, in dit geval dus met Gerlof. Vaak doen we dat telefonisch.”

Hoeveel vrijheid heeft de directeur en waar liggen de grenzen?

Gerlof vertelt hierover: “De directeur heeft veel vrijheid, maar niet onbegrensd. Er is geen directiestatuut, maar investeringen boven de 5.000 euro moet de directeur afstemmen met de Raad van Commissarissen. Ook is afgesproken dat de Raad van Commissarissen de begroting goedkeurt. In principe geven we de directeur veel ruimte om zelf te bepalen hoe hij de meeste waarde kan creëren voor de klant. Formeel bemoeien de Raad van Commissarissen en de directeur zich niet met het kweekwerk zelf, dat is en blijft de verantwoordelijkheid van de veredelaar. Wel verwachten we van de nieuwe directeur dat die eventuele wijzigingen in de koers geleidelijk doorvoert. Grote en snelle veranderingen kunnen het team en de klanten tegen de haren in strijken. Daarom is het eerst: goed inwerken, het team en klanten leren kennen en weten wat er speelt."

Wat voor persoon past goed bij deze functie?

“Fobek zoekt niet per se een kweker of veredelaar, maar een ondernemend type met de juiste knowhow”, legt Gerlof Bergmans uit. "Iemand die het leuk vindt om een klein bedrijf te runnen, met personeel kan omgaan, overal verantwoordelijk voor is, zelf meewerkt en een eigen visie ontwikkelt. Iemand die ook stappen durft te zetten. Daarnaast helpt het als de nieuwe directeur ervaring heeft met een ondernemingsraad of rechtstreeks contact heeft met een directielid, omdat je dan al hebt leren nadenken over wat er in een organisatie nodig is en hoe je dat gesprek aangaat. Woonachtig zijn in Friesland is een pre, net als affiniteit met de regio.”

Fobek zoekt een directeur die een klein bedrijf wil runnen. Is kennis van aardappelveredeling noodzakelijk?

“Niet per se”, zegt Jacques Vergroesen, “want daar is de veredelaar voor. Handig is het wel en het is ook fijn als je al bekend bent in de sector, bijvoorbeeld om nieuwe klanten binnen te halen. Een hbo-denkniveau en weten wat nieuwe veredelingstechnieken inhouden, zijn wel gewenst. Affiniteit met het vak is een pre, maar belangrijker dan diepgaande vakkennis is het vermogen om goede keuzes te maken wanneer het spannend wordt, bijvoorbeeld als een klant wegvalt en er moet worden gekeken naar nieuwe klanten of naar de personeelsbezetting.”

Wat zijn de grootste uitdagingen voor de nieuwe directeur?

“De eerste uitdaging is cruciaal: het opbouwen van een vertrouwensrelatie met de klanten. We doen werk voor onze klanten en krijgen daarbij veel gevoelige informatie," licht Jacques toe. “We kunnen programma’s bijvoorbeeld niet ‘stapelen’, want elke klant ziet zijn programma als zijn eigendom. We mogen dus ook geen programma’s delen met andere klanten. Ook zijn er nog diverse vraagstukken. Fobek heeft een heel specifieke positie in de markt. We kweken aardappelrassen voor over tien tot twaalf jaar, terwijl niemand weet hoe de wereld er dan uitziet. Nieuwe veredelingstechnieken vragen in de toekomst mogelijk om een andere manier van (samen)werken. Verder zit Fobek op zo'n vijfhonderd meter van de Waddenzee, een Natura 2000-gebied. Strengere natuurregels kunnen in de toekomst beperkingen opleveren. Tegelijk kan de nabijheid van de Waddenzee een kans zijn voor de zilte aardappelteelt. Ook technologie als kunstmatige intelligentie dringt door in de sector. Wij veredelen er nog niet mee, maar volgen het wel en verzamelen data om ons voor te bereiden. En tot slot willen we een upgrading van de faciliteiten van onze gebouwen, want alles ziet er wat verouderd uit. De nieuwe directeur kan hier bijvoorbeeld een projectplan voor maken en die bespreken met de klanten om financiële middelen te verkrijgen."

Wat willen jullie meegeven aan een kandidaat die twijfelt?

"Kom gewoon eens kijken", zeggen Jacques en Gerlof in koor. Jacques: ‘Vanuit mijn kantoor zie ik de reeën en hazen op het veld en de kiekendief in de lucht. Daar geniet ik enorm van. Bovendien houd ik van de afwisseling tussen bestuurswerk, nationale en internationale contacten, de proefvelden en het fysiek meewerken op het land. Ik kan me nog steeds breed ontplooien."

Gerlof wijst op de betrokkenheid van de aangesloten kwekers, van wie sommigen al meer dan zeventig jaar voor Fobek kweken. “Sommige kwekers zijn al lang pensioengerechtigd, maar zijn zo gepassioneerd dat ze niet willen stoppen. Een aantal is tussen de zeventig en negentig jaar oud. Ondanks hun leeftijd komen ze nog steeds met nieuwe ideeën.” "Wat ik graag wil meegeven aan de nieuwe directeur: Vertrouw je mensen en geniet van het werk dat je mag doen," besluit Jacques Vergroesen. "Het is een prachtbaan op een prachtlocatie."